Studietype: retrospectieve databaseanalyse
N: 5732 EMDR VR sessies met thuisgebruik, waarin instellingen constant bleven gedurende de sessie

Achtergrond en doel
Binnen EMDR wordt werkgeheugenbelasting gezien als een kernmechanisme waarmee emotionaliteit van traumagerelateerde herinneringen kan afnemen. VR biedt de mogelijkheid om stimuluskenmerken te parametriseren, zoals snelheid en traject van een bewegende visuele stimulus. In de klinische praktijk ontstaat daarmee de vraag welke instellingen gemiddeld samenhangen met grotere afname in Subjective Units of Distress, en in hoeverre instellingen gebruikt kunnen worden voor personalisatie. Het doel van deze analyse was om op basis van een grote routine dataset te onderzoeken hoe verschillende snelheden en trajecten samenhangen met verandering in SUD binnen sessies.

Methode en opzet
Er is een retrospectieve analyse uitgevoerd op 5732 EMDR VR sessies uit een subset van de Psylaris database. Alleen sessies met thuisgebruik zijn opgenomen zodat de gekozen stimulusinstellingen gedurende de volledige sessie constant bleven. SUD werd gemeten aan het begin en aan het einde van elke sessie op een schaal van 0 tot 10. De analyse vergeleek gemiddelde SUD afname tussen snelheidsinstellingen 0,75, 1, 1,25 en 1,5 en tussen trajecttypen lineair, stuiterend en elliptisch.

Uitkomstmaten
De primaire uitkomstmaat was de gemiddelde SUD afname per sessie, gedefinieerd als SUD begin minus SUD einde. Daarnaast zijn aantallen per categorie meegewogen in de interpretatie, omdat sommige instellingen minder vaak voorkomen en daardoor minder stabiele schattingen kunnen geven.

Resultaten
De standaard snelheid 1 liet de grootste gemiddelde SUD afname zien. Snelheden 1,25 en 1,5 lieten zeer vergelijkbare effecten zien, maar gemiddeld iets minder dan snelheid 1. Een lagere snelheid 0,75 hing samen met een kleinere afname in SUD. Het aantal sessies met snelheden onder 1 was relatief beperkt, waardoor deze bevinding voorzichtig geïnterpreteerd moet worden. Voor traject was het elliptische traject gemiddeld geassocieerd met de sterkste SUD afname, gevolgd door het lineaire traject en het stuiterende traject. Ook hier gold dat het aantal sessies met elliptisch traject lager was, waardoor vervolgonderzoek nodig is om deze verschillen statistisch robuust te bevestigen.

Interpretatie en klinische relevantie
De resultaten ondersteunen dat stimulusinstellingen binnen EMDR VR niet neutraal zijn, maar samenhangen met verandering in SUD. Dit is klinisch relevant omdat behandelaren hiermee evidence informed kunnen starten met een default instelling die gemiddeld gunstig uitpakt, terwijl men tegelijk alert blijft op individuele respons. In EMDR is het doel niet maximalisatie van belasting, maar optimale belasting. Zowel overbelasting als onderbelasting kan de sessie minder effectief maken. De data ondersteunen daarom een responsieve aanpak waarin SUD verloop en cliëntfeedback richting geven aan aanpassingen. De aanwijzing voor een mogelijk gunstig elliptisch traject is interessant vanuit een mechanistisch perspectief, omdat trajectcomplexiteit de aandacht kan sturen en werkgeheugenbelasting kan beïnvloeden.

Beperkingen
Dit betreft een observationele analyse zonder randomisatie. Er kunnen selectiebiases optreden, bijvoorbeeld als bepaalde instellingen vaker gekozen worden bij bepaalde typen cliënten of herinneringen. De analyse gebruikt SUD als uitkomst, maar koppelt niet aan lange termijn symptomatische verbetering. Daarnaast zijn sommige instellingen ondervertegenwoordigd, wat precisie beperkt.

Conclusie
Op basis van duizenden sessies lijkt snelheid 1 een robuuste kandidaat als default instelling voor SUD vermindering binnen EMDR VR, met aanwijzingen dat elliptisch traject mogelijk extra potentie heeft. Tegelijkertijd onderstreept de analyse het belang van personalisatie: optimale instellingen kunnen per cliënt verschillen. De resultaten leveren concrete empirische onderbouwing voor het parametreerbare karakter van Psylaris EMDR modules en vormen een basis voor gecontroleerde vervolgstudies.

Figuur 1. Werkgeheugenbelasting tijdens EMDR VR

 Figuur 2. SUD afname per snelheid

Tabel 1. SUD statistieken per traject