Partnerorganisatie: Tilburg University
Studietype: gecontroleerde experimentele studie met drie condities
N: 195 studenten

Achtergrond en doel
EMDR wordt vaak uitgevoerd met een visuele stimulus op een tweedimensionaal scherm. Vanuit het werkgeheugenmodel wordt verondersteld dat dual tasking tijdens herinneringsactivatie leidt tot vermindering van emotionaliteit en vividness. VR kan door hogere immersie de aandacht sterker binden en externe afleiding verminderen, wat theoretisch kan leiden tot een sterkere werkgeheugenbelasting en mogelijk grotere reductie in emotionaliteit. Het doel van deze studie was om VR EMDR te vergelijken met computergestuurde EMDR op een traditioneel scherm en met een exposure only conditie, met focus op veranderingen in emotionaliteit en vividness van aversieve herinneringen.

Experimentele opzet
Deelnemers werden toegewezen aan één van drie condities. De eerste conditie was exposure only, waarbij deelnemers passief naar een zwart scherm keken zonder actieve interventie. De tweede conditie was computerized EMDR, waarbij EMDR werd uitgevoerd via een conventioneel tweedimensionaal computerscherm. De derde conditie was VR EMDR, uitgevoerd met behulp van een VR headset in een driedimensionale omgeving.

Uitkomstmaten
Emotionaliteit en vividness van negatieve herinneringen werden gemeten met visuele analoge schalen op een schaal van 1 tot 10, waarbij hogere scores duiden op grotere emotionele intensiteit en levendigheid. Metingen werden uitgevoerd vóór en na de interventie, zodat verandering per conditie kon worden vergeleken.

Resultaten
VR EMDR leidde tot een significante afname van emotionaliteit en vividness van aversieve herinneringen. VR EMDR bleek minstens even effectief als computerized EMDR. Voor emotionaliteit werd bovendien een significant sterkere afname gevonden in de VR conditie vergeleken met de 2D conditie. De exposure only conditie liet nauwelijks verandering zien, wat de werkzaamheid van de actieve EMDR interventies ondersteunt en de kans vermindert dat effecten uitsluitend door tijd of herhaalde meting verklaard worden.

Interpretatie en klinische relevantie
De resultaten ondersteunen het uitgangspunt dat VR EMDR een valide vorm van EMDR delivery kan zijn. De aanwijzing voor sterkere afname in emotionaliteit binnen VR past bij de hypothese dat immersie en aandachtbinding de werkgeheugenbelasting kunnen versterken. Klinisch is relevant dat VR EMDR niet inferieur is aan een schermgebaseerde variant, omdat dit ruimte geeft voor implementatiekeuzes op basis van context, voorkeur en logistiek. VR kan voordelen bieden in standaardisatie van stimulusparameters, in het reduceren van externe afleiding, en mogelijk in acceptatie bij sommige gebruikers. Tegelijkertijd blijft het essentieel om te benadrukken dat dit een studentenpopulatie betreft en dat generalisatie naar klinische PTSS of complexe traumapopulaties empirisch getoetst moet worden.

Beperkingen
De populatie bestond uit studenten, waardoor generaliseerbaarheid beperkt is. De studie onderzoekt aversieve herinneringen maar niet noodzakelijk klinische traumadiagnoses. Daarnaast zijn lange termijn effecten niet onderzocht.

Conclusie
Deze gecontroleerde experimentele studie ondersteunt dat VR EMDR effectief is in het verminderen van emotionaliteit en vividness van aversieve herinneringen en minstens even effectief is als 2D EMDR. De resultaten bieden een empirische basis voor verdere klinische studies en ondersteunen de wetenschappelijke onderbouwing van Psylaris Care binnen EMDR toepassingen.